7 października 2025
Zamykanie systemu nawadniania na zimę to jeden z kluczowych etapów jego eksploatacji. Pominięcie tej czynności lub wykonanie jej nieprawidłowo bardzo często prowadzi do poważnych uszkodzeń instalacji, które ujawniają się dopiero w kolejnym sezonie. W polskich warunkach klimatycznych, gdzie w okresie zimowym temperatury regularnie spadają poniżej zera, odpowiednie przygotowanie systemu nawadniania nie jest opcją, lecz koniecznością. Dzięki temu system będzie mógł działać prawidłowo na wiosnę. Jak zrobić to dobrze? Podpowiadamy.
Jak działa automatyczny system nawadniania?
Automatyczny system nawadniania składa się z kilku współpracujących ze sobą elementów. W jego skład wchodzą:
- zraszacze odpowiedzialne za podlewanie,
- sterownik zarządzający harmonogramem pracy,
- elektrozawory kontrolujące przepływ wody,
- sieć przewodów rozprowadzających wodę po całym terenie.
Większość instalacji prowadzona jest pod ziemią, co chroni ją przed uszkodzeniami mechanicznymi, ale jednocześnie sprawia, że zalegająca w rurach woda stanowi realne zagrożenie zimą.
W Polsce zimowe wahania temperatur, częste cykle zamarzania i odmarzania gruntu oraz długotrwałe mrozy powodują rozszerzanie się wody w przewodach. Bez wcześniejszego opróżnienia systemu prowadzi to do pęknięć rur, uszkodzeń elektrozaworów i zraszaczy. Właściwe przygotowanie systemu przed zimą ma więc bezpośredni wpływ na jego trwałość i bezawaryjne działanie w kolejnych latach.
Kiedy najlepiej zabezpieczyć system nawadniania?
Optymalnym momentem na zamknięcie systemu nawadniania jest jesień, czyli koniec sezonu wegetacyjnego. W praktyce oznacza to czas, gdy temperatury nocą zaczynają spadać do 3-5°C, a prognozy zapowiadają pierwsze przymrozki. Nie warto czekać do momentu nadejścia mrozu, ponieważ nawet jednorazowe zamarznięcie wody w instalacji może spowodować mikrouszkodzenia.
Najlepszym rozwiązaniem jest regularne monitorowanie prognoz pogody i obserwowanie warunków lokalnych. W wielu regionach Polski bezpieczny termin przypada na październik lub początek listopada, jednak każdorazowo powinien być dostosowany do aktualnej sytuacji pogodowej.
Jak prawidłowo zamknąć system nawadniania na zimę?
Prawidłowe zamknięcie systemu nawadniania wymaga wykonania kilku precyzyjnych czynności w odpowiedniej kolejności. Kluczowe jest całkowite usunięcie wody z instalacji nawadniającej oraz zabezpieczenie elementów wrażliwych na wilgoć i niską temperaturę.
Proces obejmuje opróżnienie rur, odpowietrzenie instalacji, zabezpieczenie zraszaczy i sterownika, a także ochronę elementów nadziemnych. W praktyce najczęściej stosuje się sprężone powietrze, które pozwala usunąć wodę również z kolanek, elektrozaworów i trudno dostępnych fragmentów systemu. Do wypychania wody powinno być używane niskie ciśnienie powietrza (2,5-4 bary). Uzyskanie właściwego ciśnienia jest ważne, aby nie uszkodzić zraszaczy.
W tym zakresie ogromne znaczenie ma doświadczenie serwisowe. Profesjonalny serwis firmy Wodnik dysponuje odpowiednim sprzętem, wiedzą techniczną i procedurami, które minimalizują ryzyko pozostawienia wody w instalacji oraz uszkodzenia jej podczas niskich temperatur.
Jak spuścić wodę z systemu nawadniania?
Spuszczanie wody to najważniejszy etap zamykania systemu nawadniania na zimę. Nawet niewielka ilość wody pozostawiona w przewodach może podczas mrozu zwiększyć swoją objętość i doprowadzić do uszkodzeń.
Stosuje się trzy podstawowe metody opróżniania instalacji: spuszczanie grawitacyjne przy użyciu zaworów spustowych, systemy samoczynnego drenażu i przedmuchiwanie instalacji sprężonym powietrzem. W polskich warunkach klimatycznych najbardziej skuteczną i bezpieczną metodą jest przedmuchiwanie, ponieważ pozwala usunąć wodę z całego systemu, niezależnie od jego ukształtowania i głębokości. Należy przy tym sprawdzić maksymalne dopuszczalne ciśnienie dla zraszaczy i zaworów w danym systemie.
Nieprawidłowe opróżnienie instalacji bardzo często skutkuje pozostawieniem resztek wody w elektrozaworach i odcinkach poziomych, co znacząco zwiększa ryzyko awarii.
Czy mogę samodzielnie opróżnić system nawadniania?
Tak, ale tylko w określonych przypadkach. Samodzielne opróżnianie systemu jest możliwe wyłącznie przy prostych, niewielkich instalacjach, które wyposażone są w zawory spustowe i nie posiadają rozbudowanych sekcji ani zaawansowanej automatyki.
W przypadku większych, automatycznych systemów nawadniania, instalacji wielosekcyjnych oraz braku dostępu do odpowiedniego kompresora i wiedzy technicznej, samodzielne działania wiążą się z dużym ryzykiem. W takich sytuacjach znacznie bezpieczniej jest powierzyć zamknięcie systemu profesjonalnemu serwisowi.
Najczęstsze błędy przy zamykaniu systemu i ich konsekwencje
Niektóre błędy mogą prowadzić do kosztownych awarii. Do najczęstszych należą:
- pominięcie opróżniania rur, co skutkuje ich pękaniem po pierwszych mrozach,
- nieprawidłowe odpowietrzenie instalacji, prowadzące do powstawania zbiorników wody,
- brak zabezpieczenia sterownika i elektrozaworów przed wilgocią,
- zbyt wczesne zamknięcie systemu, ograniczające nawodnienie roślin,
- zbyt późne zamknięcie, gdy instalacja została już narażona na mróz.
Wszystko to może skutkować częstymi naprawami, wymianą elementów i opóźnieniami w uruchomieniu systemu w kolejnym sezonie.
Case study – co się może stać, jeśli zamknięcie przebiegnie źle?
Istnieje kilka potencjalnych scenariuszy. Częste są sytuacje, w których pęknięty odcinek przewodu znajduje się pod trawnikiem, co wymaga kosztownego odkopywania i odtwarzania nawierzchni. Innym przykładem jest uszkodzony elektrozawór, który uniemożliwia sterowanie sekcjami nawadniania lub awaria sterownika spowodowana wilgocią.
Koszty takich napraw mogą sięgać od kilkuset do kilku tysięcy złotych, w zależności od skali uszkodzeń. Właśnie dlatego prawidłowe zamknięcie systemu przed zimą, najlepiej przez profesjonalistów, ma tak duże znaczenie.
Jak przygotować system ponownie do pracy wiosną?
Po zimie system nawadniania wymaga dokładnej kontroli. Należy sprawdzić szczelność instalacji, przetestować każdą sekcję osobno i skontrolować działanie zraszaczy. Ważnym etapem jest również prawidłowe ustawienie sterownika zgodnie z aktualnymi potrzebami roślin i warunkami pogodowymi.
Nie ryzykuj uszkodzeń – powierz zamykanie systemu nawadniania specjalistom
Terminowe zamknięcie systemu znacząco obniża koszty eksploatacji, a profesjonalna procedura zapewnia bezpieczeństwo całej instalacji na całą zimę.
Jeśli chcesz mieć pewność, że Twój system nawadniania jest odpowiednio zabezpieczony, skontaktuj się z firmą Wodnik. Oferujemy profesjonalny serwis sezonowy, dopasowany do realnych warunków klimatycznych i specyfiki każdej instalacji.
